Có bốn loại vắc xin Covid 19: Cách thức vắc xin tác động

Nguyên lý 4 loại:

Có Bốn loại vắc xin covid chính:

Có bốn loại vắc xin trong các cuộc thử nghiệm lâm sàng: WHOLE VIRUS (Vắc xin điều chế từ virus), PROTEIN SUBUNIT (vắc xin tiểu đơn vị), VIRAL VECTOR (vắc xin véc tơ), NUCLEIC ACID (RNA AND DNA) (vắc xin sử dụng axít nucleic). Một số loại vắc xin kích thích kháng nguyên trong cơ thể, hoặc có thể sử dụng chính nó để tạo ra kháng nguyên.

Vắc xin điều chế từ virus (whole virus)

Vắc xin điều chế từ virus (whole virus) sử dụng các mầm bệnh đã suy yếu, sống – giảm độc lực (Live attenuated) và bị mất khả năng hoạt động hay bất hoạt do các vật liệu di truyền của mầm bệnh bị phá hủy bởi nhiệt, hóa chất, phóng xạ (Inactivated vaccines) để kích hoạt đáp ứng miễn dịch của cơ thể. Cả hai đều là đã được kiểm tra và thử nghiệm, là cơ sở của nhiều loại vắc-xin hiện có – bao gồm cả vắc-xin sốt vàng da và sởi (vắc-xin sống giảm độc lực), cúm theo mùa và viêm gan A (vắc-xin bất hoạt). Các loại vắc xin giảm độc lực cho vi khuẩn cũng tồn tại, chẳng hạn như vắc xin BCG cho bệnh lao.

Ưu điểm và nhược điểm của vắc xin giảm động lực:

  • Công nghệ lâu đời (Well-established technology)
  • Đáp ứng miễn dịch mạnh
  • Đáp ứng miễn dịch liên quan đến tế bào B và tế bào T
  • Tương đối đơn giản để sản xuất
  • Không thích hợp cho những người có hệ thống miễn dịch đã bị tổn thương
  • Nhạy cảm về nhiệt độ, vì vậy cần bảo quản cẩn thận

Ưu điểm và nhược điểm của vắc xin bất hoạt:

  • Công nghệ lâu đời (Well-established technology)
  • Thích hợp cho những người có hệ thống miễn dịch đã bị tổn thương
  • Không có thành phần tế bào sống nào, vì vậy không có nguy cơ gây bệnh
  • Tương đối đơn giản để sản xuất
  • Độ ổn định tốt

Làm thế nào để vắc xin bào chế từ virus kích hoạt được miễn dịch?

Cả hai vắc xin bào chế từ virus bất hoạt hoặc đã suy yếu đều có chứa một hoặc tất cả mầm bệnh, nhưng loại miễn dịch mà chúng kích hoạt được có đôi chút khác nhau.

Vắc xin sống – giảm động lực bắt nguồn từ virus đã suy yếu trong điều kiện phòng thí nghiệm, vì vậy khi tiêm chúng vào cơ thể, chúng sẽ lây vào tế bào và thực hiện quá trình nhân đôi nhưng không gây bệnh hoặc chỉ có những biểu hiện nhẹ của bệnh. Tuy nhiên, vắc xin kiểu này không phù hợp với những người có hệ thông miễn dịch yếu (ví dụ như những người bị nhiễm HIV) và phụ nữ mang thai, bởi vì ngay cả khi vi rút suy yếu cũng có thể gây bệnh ở những người này. Ngoài ra, trong một số trường hợp rất hiếm, vắc xin sống – giảm độc lực có thể chuyển sang dạng gây bệnh hơn, gây bệnh cho những người được tiêm chủng hoặc những người tiếp xúc với họ. Điều này đã được thấy đối với vắc xin có nguồn gốc từ virus bại liệt với các vắc xin bại liệt dạng uống (oral polio vaccine).

Bởi vì vắc xin loại này đơn giản là một phiên bản của virus ngoài tự nhiên nhưng đã bị suy yếu đi, hệ thống đáp ứng miễn dịch của cơ thế sẽ phát hiện các tế bào lạ, huy động các biện pháp phòng thủ chống lại các tế bào lạ, bao gồm tế bào T độc sát tế bào (xác định và tiêu diệt các tế bào bị nhiễm), tế bào T hỗ trợ (hỗ trợ sản xuất kháng thể) và các tế bào B sản xuất kháng thể (nhắm vào các mầm bệnh ẩn náu ở những nơi khác trong cơ thể, ví dụ như máu). Phản ứng miễn dịch này tiếp tục cho đến khi vi rút được loại bỏ khỏi cơ thể, có nghĩa là thời gian để các tế bào nhớ  cách chống lại vi rút. Do đó, vắc-xin sống giảm độc lực có thể kích hoạt phản ứng miễn dịch đủ để khi tiếp xúc với vi rút, nhưng không bị ốm.

Vắc xin bất hoạt cũng chứa các virus gây bệnh hoặc một phần của nó, nhưng vật liệu duy truyền của chúng đã bị phá hủy. Vì lý do này, vắc xin loại này an toàn và ổn định hơn so với vắc xin sống- giảm động lực, và chúng có thể sử sụng cho người có hệ thống miễn dịch yếu. Nhưng bởi vì, vật liệu di truyền đã bị phá hủy, vắc xin bất hoạt vắc xin bất hoạt chỉ kích thích các đáp ứng miễn dịch qua trung gian kháng thể, và đáp ứng này có thể yếu hơn và ít tồn tại lâu hơn. Để khắc phục vấn đề này, vắc-xin bất hoạt thường được tiêm cùng với tá dược (tác nhân kích thích hệ miễn dịch) và có thể phải dùng tăng liều lượng.

Sản xuất vắc xin như thế nào

Các loại virus khác nhau yêu cầu quy trình sản xuất hơi khác nhau, có nghĩa là cần có thiết bị và phương tiện riêng biệt cho mỗi loại. Ví dụ, Vi rút bại liệt được phát triển trong các đĩa của tế bào, đòi hỏi phải xử lý khác nhau, trong khi vắc xin dựa trên vi khuẩn được nuôi trong các lò phản ứng sinh học rộng lớn. Mầm bệnh sống phát triển cũng có nghĩa là phải thực hiện các biện pháp phòng ngừa nghiêm ngặt để tránh vi rút thoát ra ngoài và làm cho công nhân nhà máy vắc xin bị bệnh.

Khi một lượng lớn vi rút hoặc vi khuẩn đã được nuôi cấy, chúng phải được phân lập, làm sạch và làm giảm độc lực hoặc bất hoạt, tùy thuộc vào loại vắc xin. Mỗi bước này yêu cầu thiết bị, thuốc thử cụ thể và quy trình nghiêm ngặt để tránh và kiểm tra sự nhiễm bẩn, điều này có thể làm tăng thêm chi phí.

Vắc xin tiểu đơn vị (protein subunit) là gì và làm thế nào để chống lại COVID-19

Tất cả các vắc xin đều hoạt động bằng cách cho cở thể tiếp xúc với mầm bệnh để kích hoạt đáp ứng miễn dịch – nhưng các phương thức tiếp xúc thì khác nhau. Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu vắc  xin tiểu đơn vị hoạt động như thế nào.

Thay vì tiêm toàn bộ mầm bệnh để kích hoạt phản ứng miễn dịch, vắc xin tiểu đơn vị (đôi khi được gọi là vắc xin tế bào) chỉ chứa các mảng cấu tạo, đã được lựa chọn đặc biệt để có khả năng kích thích tế bào miễn dịch. Vì nhưng mảng này không có khả năng gây bệnh nên vắc xin tiều đơn vị được coi là an toàn. Có một số loại vắc xin tiểu đơn vị chứa protein được phân lập cụ thể từ các mầm bệnh do virus hoặc vi khuẩn gây ra, ví dụ: vắc xin viêm gan B và ho gà không có tế bào vi khuẩn DTPa, vắc xin polysaccharide phế cầu (polysaccharide) và vắc xin MenACWY.

Ưu nhược điểm của vắc xin tiểu đơn vị

  • Công nghệ lâu đời (Well-established technology)
  • Thích hợp cho những người có hệ thống miễn dịch đã bị tổn thương
  • Không có thành phần tế bào sống nào, vì vậy không có nguy cơ gây bệnh
  • Tương đối ổn định
  • Sản xuất phức tạp
  • Cần có thuốc bổ trợ và tiêm nhắc lại có thể được yêu cầu
  • Việc xác định tổ hợp khánh nguyên tốt nhất cần có nhiều thời gian

Làm thế nào để Vắc xin tiểu đơn vị có thể kích hoạt miễn dịch?

Vắc xin tiểu đơn vị chứa các đoạn protein hoặc polysaccharide từ mầm bệnh, đã được nghiên cứu cẩn thận để xác định sự kết hợp của các phân tử này có khả năng tạo ra phản ứng miễn dịch mạnh mẽ và hiệu quả. Bằng cách hạn chế sự tiếp cận của mầm bệnh đến hệ thống miễn dịch, nguy cơ tác dụng phụ được giảm thiểu. Những loại vắc xin như vậy có độ ổn định hơn những vắc xin chứa toàn bộ vi rút hoặc vi khuẩn.

Nhược điểm về độ chính xác này là các kháng nguyên được tạo ra đáp ứng miễn dịch có thể thiếu các cấu trúc phân tử được gọi là các mô hình phân tử liên quan đế mầm bệnh, vốn phổ biến trên mầm bệnh. Các cấu trúc này có thể được nhận ra bởi tế bào miễn dịch và xác nhận tín hiệu nguy hiểm, vì vậy sự vắng mặt của cấu trúc này có thể dẫn đến phản ứng miễn dịch yếu hơn. Ngoài ra, vì các kháng nguyên không lây nhiễm sang tế bào, vắc xin tiểu đơn vị chủ yếu chỉ có thể kích hoạt qua các đáp ứng miễn dịch qua trung gian kháng thể. Để khắc phục vấn đề này, các vắc xin tiểu đơn vị đôi khi được cung cấp cùng với chất bổ trợ (tác nhân kích thích hệ thống miễn dịch) và có thể phải dùng liều tăng cường.

Sản xuất vắc xin

Tất cả các vắc xin tiểu đơn vị được sản xuất bằng cách sử dụng các sinh vật sống, chẳng hạn như vi khuẩn và nấm men, đòi hỏi chất nền để phát triển chúng và vệ sinh nghiêm ngặt để tránh ô nhiễm với các sinh vật khác. Điều này làm cho vắc xin đắt hơn để sản xuất so với vắc xin tổng hợp hóa học, chẳng hạn như vắc xin RNA. Độ chính xác của phương pháp này còn phụ thuộc vào loại vắc xin tiểu đơn vị định sản xuất. Các vắc xin tiểu đơn vị từ protein, chẳng hạn như vắc xin viêm gan B tái tổ hợp, được tạo ra bằng cách chèn mã di truyền của kháng nguyên vào tế bào nấm men, chúng tương đối dễ phát triển và có khả năng tổng hợp một lượng lớn protein. Men được nuôi trong các thùng lên men, sau đó được tách ra, lấy kháng nguyên. Protein tinh khiết này sau đó được thêm vào các thành phần vắc xin khác, chẳng hạn như chất bảo quản để giữ cho nó ổn định và chất bổ trợ để tăng cường phản ứng miễn dịch. Đối với vắc xin polysaccharide hoặc liên hợp, polysaccharide được tạo ra bởi vi khuẩn đang phát triển trong lò phản ứng sinh học công nghiệp, trước khi tách chúng ra và thu hoạch polysaccharide từ thành tế bào của chúng. Trong trường hợp vắc xin liên hợp, protein mà polysaccharide được gắn vào cũng phải được điều chế bằng cách nuôi cấy một loại vi khuẩn khác trong các lò phản ứng sinh học riêng biệt. Khi các protein đã sẵn sàng, chúng được gắn về bằng phương pháp hóa học với polysaccharide, và sau đó các thành phần vắc xin còn lại được thêm vào.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Gọi ngay: 0979854534